Ομπρέλα προστασίας σε εργαζομένους ανοίγει με απόφασή του ο Άρειος Πάγος κρίνοντας άκυρες απολύσεις όταν αυτές γίνονται για εκδικητικούς λόγους. Το Ανώτατο Ποινικό Δικαστήριο της χώρας δικαίωσε εργαζόμενο και επισφράγισε την αποζημίωση που του είχε επιδικασθεί από το Εφετείο ύψους 41.556 ευρώ.

Ειδικότερα, η υπόθεση που απασχόλησε τον Άρειο Πάγο αφορά σε εργαζόμενο, ο οποίος έχασε τη δουλειά του επειδή δεν δέχθηκε να υπογράψει την αξίωση των εργοδοτών του για εικονική απόλυσή του χωρίς την καταβολή αποζημίωσης και τη συνέχιση της εργασίας του χωρίς ασφάλιση.

Ο εν λόγω εργαζόμενος είχε προσληφθεί το 2008 σε αναψυκτήριο-εστιατόριο. Τότε, είχε υπογράψει σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου. Μετά από 14, όμως, μήνες καταρτίστηκε νέα σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, πλήρους απασχόλησης και πενθήμερης εργασίας. Ακολούθησε στη συνέχεια η υπογραφή νέας σύμβασης εκ περιτροπής εργασίας 16 ήμερων τον μήνα. Όπως προκύπτει από την απόφαση του Αρείου Πάγου, ο εργαζόμενος στην πραγματικότητα εργαζόταν με καθεστώς πλήρους απασχόλησης και αναγκάστηκε να υπογράψει τη τελευταία σύμβαση καθώς απειλήθηκε με απόλυση.

Παρ’ όλα αυτά, τον Σεπτέμβριο του 2011 ο εν λόγω υπάλληλος απολύθηκε χωρίς οι εργοδότες του να του καταβάλλουν τη νόμιμη αποζημίωση. Ο εργαζόμενος δεν υπέγραψε την καταγγελία της σύμβασης, γιατί είχε ανακριβή στοιχεία και κυρίως γιατί το ποσό της αποζημίωσής του ήταν πολύ χαμηλότερο από αυτό που δικαιούνταν. Στη συνέχεια, οι εργοδότες επανήλθαν. Αφού αναγνώρισαν την ακυρότητα της καταγγελίας αυτής, την κατήγγειλε εκ νέου, δίνοντας ως αποζημίωση στον υπάλληλο 2.216 ευρώ.

Ωστόσο, σύμφωνα με την απόφαση του Αρείου Πάγου ο εργαζόμενους πριν απολυθεί είχε δεχθεί πρόταση από την εταιρεία να αποδεχθεί την εικονική απόλυσή του, χωρίς να του καταβληθεί η νόμιμη αποζημίωση και παράλληλα να συνεχίσει να εργάζεται χωρίς ασφάλιση. Ο υπάλληλος δεν συμφώνησε και προσέφυγε στο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), καταγγέλλοντας τις παράνομες πρακτικές της εταιρείες αλλά και στη Δικαιοσύνη.

Τι έκρινε ο Άρειος Πάγος

Η υπόθεσή του έφτασε και στον Άρειο Πάγο ο οποίος δικαίωσε οριστικά τον εργαζόμενο. Όπως έκριναν οι αρεοπαγίτες η καταγγελία της σύμβασης εργασίας «ασκήθηκε καταχρηστικά από πλευράς τής εταιρείας από εμπάθεια και εκδικητικότητα προς το πρόσωπο του ενάγοντος ως εργαζόμενου, επειδή αυτός αρνήθηκε, να αποδεχθεί την μη σύννομη αξίωσή της και εργασιακή της πρακτική περί εικονικής απόλυσής του και συνέχιση της εργασίας του χωρίς ασφάλιση».

Ακόμη σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο, η καταγγελία έγινε και «επειδή ο απασχολούμενος είχε προσφύγει στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, διεκδικώντας όλες τις έως τότε εργασιακές του αξιώσεις εναντίον της (της επιχείρησης) και επιπλέον καταγγέλλοντας τη μη νόμιμη απαίτηση της τελευταίας για εικονική απόλυση και συνέχιση της εργασίας του ως ανασφάλιστος, ενέργειες οι οποίες ήταν απολύτως σύννομες από πλευράς του ενάγοντος, αλλά ουδόλως αρεστές στην εναγομένη-εργοδότριά του, η οποία για το λόγο αυτό προέβη στην απόλυσή του, προκειμένου να απαλλαγεί οριστικά από αυτόν, ο οποίος ως εργαζόμενος απέκρουσε την αντισυμβατική και μη σύννομη συμπεριφορά της».

Μάλιστα, όπως δέχθηκε το Ανώτατο Ποινικό Δικαστήριο για όλο το χρονικό διάστημα που ο εργαζόμενος απασχολήθηκε στην επιχείρηση δεν έλαβε ποτέ τα επιδόματα γάμου, προϋπηρεσίας και τουριστικής εκπαίδευσης.

Αναδημοσίευση Άρθρου:

Ιστότοπος, asfalistiko.gr, 27-11-2019

Με την υπ’ αρίθμ. 429/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου (ειδική διαδικασία) έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή ενός κατοίκου της Ρόδου κατά του Δήμου Ρόδου, με την οποία διεκδικεί αποζημιώσεις υποστηρίζοντας ότι εργαζόταν επί 4ετία στην ταμειακή υπηρεσία χωρίς να πληρώνεται.

Σύμφωνα με το dimokratiki.gr, το δικαστήριο, με την απόφαση που εξέδωσε, υποχρεώνει τον Δήμο Ρόδου να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 23.166 ευρώ.

Σύμφωνα με την αγωγή, ο ενάγων, κατά το χρονικό διάστημα από 22-03-2012 έως και 30-03-2016 απασχολήθηκε ανελλιπώς στην Ταμειακή Υπηρεσία του Δήμου Ρόδου, ασκώντας καθήκοντα κλητήρα, ενώ συγχρόνως ανέλαβε την τήρηση και ανασυγκρότηση ολόκληρου του αρχειακού υλικού της εν λόγω υπηρεσίας.

Τούτο εξάλλου βεβαιώνει και συνομολογεί επισήμως η ίδια η Διεύθυνση Οικονομικών του Δήμου Ρόδου.

Ειδικότερα, όπως ισχυρίζεται, ανέλαβε τα ως άνω καθήκοντα κατόπιν προφορικής συμφωνίας – συμβάσεως που είχε συνάψει καλόπιστα με τους ιθύνοντες – εκπροσώπους του Δήμου Ρόδου, οι οποίοι εξ αρχής αποδέχθηκαν τις υπηρεσίες του αδιαμαρτύρητα, διαβεβαιώνοντάς τον συνεχώς ότι πρόκειται να προβούν στη σύναψη σχετικής έγγραφης συμβάσεως εργασίας, αρχικώς ορισμένου χρόνου, η οποία μετέπειτα θα μετατραπόταν σε αορίστου.

Επισημαίνει δε πως από της σύναψης της ως άνω προφορικής συμβάσεώς του με τον εναγόμενο Δήμο και πολλώ μάλλον αφ’ ης στιγμής ανέλαβε τα προαναφερόμενα καθήκοντά του, τελούσε σε πλήρη γνώση των εκπροσώπων και αρμοδίων υπαλλήλων και εν γένει υπηρεσιών του ό,τι τυγχάνει ήδη από το έτος 2005 απόφοιτος του Τεχνικού Επαγγελματικού Εκπαιδευτηρίου Ρόδου, με ειδικότητα στην Υποστήριξη Συστημάτων – Εφαρμογών και Δικτύων Υπολογιστών του Τομέας Πληροφορικής – Δικτύων Η/Υ, αφού είχε ήδη προσκομίσει τους σχετικούς τίτλους σπουδών με σκοπό την πρόσληψή του.

Το γεγονός αυτό τον κατατάσσει, όπως υποστηρίζει, στην κατηγορία Υπαλλήλων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ) του ευρύτερου τομέα Δημοσίου, στον οποίον υπάγονται και τα Ν.Π.Δ.Δ. και ως εκ τούτου και οι Ο.Τ.Α..

Επισημαίνεται επίσης ότι καθόλο το ως άνω χρονικό διάστημα της απασχόλησής του στον Δήμο Ρόδου, ουδέποτε ο τελευταίος τον είχε ασφαλίσει, παρά τις επίμονες και συνεχείς οχλήσεις και διαμαρτυρίες του.
Με την αγωγή του διεκδικεί συνολικά αποζημίωση ύψους 47.064 € για μισθούς και ηθική βλάβη.

Στην δικαστική απόφαση αναφέρονται τα εξής:

«Ο ενάγων, απόφοιτος Τεχνικού Επαγγελματικού Λυκείου με ειδίκευση στην Υποστήριξη Συστημάτων – Εφαρμογών κι Δικτύων Υπολογιστών του Τομέα Πληροφορικής εργάσθηκε από τον Μάιο του 2012 με προφορική σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου παρέχοντας τις υπηρεσίες του στο εναγόμενο και ειδικότερα στην Ταμειακή Υπηρεσία του Δήμου Ρόδου ως κλητήρας, παραλαμβάνοντας επιταγές από την Τράπεζα της Ελλάδος από το μήνα του Μαΐου του έτους 2012 έως και τις 27-12-2013, πλην όμως κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα απασχόλησης του δεν έλαβε τις δεδουλευμένες αποδοχές του, ύψους 858 ευρώ ως εργαζόμενος ΔΕ στον εν λόγω ΟΤΑ.

Οι αξιώσεις όμως του ενάγοντα για αυτό το χρονικό διάστημα, των ετών 2012 έως και Δεκέμβριο 2013, λόγω της διετούς παραγραφής των αξιώσεων αδικαιολόγητου πλουτισμού κατά των Δήμων, σύμφωνα με το άρθρο 90 παρ.3 Ν. 2362/1995 όπως ίσχυε πριν καταργηθεί με το Ν.4270/2014 (ΦΕΚ A 143/28.6.2014), δοθέντος και ότι η παραγραφή οποιοσδήποτε απαιτήσεως κατά του Δημοσίου αρχίζει από το τέλος του οικονομικού έτους μέσα στο οποίο γεννήθηκε και ήταν δυνατή η δικαστική επιδίωξη αυτής, κατά το άρθρο 91 του αυτού Νόμου, έχουν υποπέσει σε παραγραφή και πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμες.

Περαιτέρω, από τη με αρ. αριθ. πρωτ. 2/23255//30-03-2016 έγγραφη βεβαίωση της Διεύθυνσης Οικονομικών του εναγόμενου Δήμου Ρόδου που αναφέρει εργαζόμενο τον ενάγοντα στην Ταμειακή Υπηρεσία το χρονικό διάστημα 22-3-2012 έως 30-3-2016, και αποτελεί κατά τον ενάγοντα απαντητικό έγγραφο στην αντίστοιχη υπ’ αριθ. πρωτ. 2/23255/30-03-2016 αίτησή του, δεν συνιστά μεν δημόσιο έγγραφο κατά την έννοια του άρθρου 438 ΚΠολΔ, καθότι συντάχθηκε από την πρώην προϊσταμένη Ταμία Ελένη Θεοδωροπούλου, η οποία δεν ήταν η καθ’ύλην αρμόδια να βεβαιώσει την υπηρεσιακή κατάσταση υπαλλήλου, που υπήγετο στην αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Διοικητικών Υπηρεσιών, αλλά το εν λόγω έγγραφο τυγχάνει, ως μη δημόσιο, ιδιωτικό έγγραφο (442 ΚΠολΔ) μαρτυρίας και εκτιμάται η αποδεικτική του δύναμη ελεύθερα».

Το δικαστήριο εκτίμησε ένορκες βεβαιώσεις οικείων του ενάγοντα και σε συνδυασμό με την ανωμοτί εξέτασή του ίδιου στο ακροατήριο ενώπιον του Δικαστηρίου όπου με λεπτομέρειες εξέθεσε τις εργασίες που ενεργούσε ως κλητήρας, ήτοι ότι μετέφερε χρηματικά ποσά στην Τράπεζα της Ελλάδος, ότι μετέφερε εντάλματα στον Αντιδήμαρχο Οικονομικών Νικόλαο Τσουκαλά προς υπογραφή, μετέφερε έγγραφα στο πρωτόκολλο, στο δημοτικό συμβούλιο, ήτοι σε εργασίες κλητήρα, αποδείχθηκε ότι εργαζόταν έως και το τέλος του Μάρτιου του έτους 2016 σαν κλητήρας, εργασία που ωφελήθηκε το εναγόμενο και αντιστοιχεί σε εργασία που απασχολήθηκε ως εργαζόμενος ΔΕ, έκρινε βάσιμη την αγωγή.

Το δικαστήριο έκρινε ότι η επικαλούμενη ηθική βλάβη δεν κρίνεται ουσιαστικά βάσιμη, διότι δεν αποδείχθηκε υπόσχεση προς τον ενάγοντα από εκπρόσωπο του εναγόμενου Δήμου περί διορισμού ή πρόσληψής του, αφού ο ίδιος ο ενάγων κατέθεσε ότι συνομίλησε μόνο με την ίδια την Ταμία και ποτέ με τον αντιδήμαρχο οικονομικών ή κάποιο άλλο πρόσωπο από τον Δήμο για την σχέση εργασίας του με τον τελευταίο, ώστε να δέχθηκε υπόσχεση απασχόλησης ή διορισμού του.

Αναδημοσίευση Άρθρου:

Ιστότοπος, aftodioikisi.gr, 19-11-2019

Στο τεύχος του μήνα Οκτώβρη παραθέσαμε μια πρώτη εκτίμηση των αποφάσεων αυτών. Στο φύλλο αυτό παρουσιάζουμε μια δεύτερη πιο αναλυτική ματιά με πιο επικεντρωμένες εκτιμήσεις στα επιμέρους ζητήματα.

Εκτίμηση (Ι). Οι τρεις αποφάσεις του ΣτΕ (1889, 1890 και 1891/2019) κρίνουν συνταγματικό το κύριο κορμό των ρυθμίσεων του νόμου 4387/16 (Κατρούγκαλου).

Έτσι επισημοποιούν την δόμηση του νομοθετικού πλέγματος για την επιβολή του συστήματος των τριών πυλώνων, στους οποίους το κύριο ρόλο θα παίζει η ατομική ευθύνη του εργαζόμενου- ασφαλισμένου. Η ανταποδοτικότητα σαν αξονική λογική περνάει πλέον καθαρά και στις κύριες συντάξεις (πρώτος πυλώνας), αφού αυτές διαχωρίζονται οριστικά σε δύο μέρη, σε εκείνο της «εθνικής» και σε εκείνο της ανταποδοτικής. Ο διαχωρισμός αυτός εγκρίνεται με τις αποφάσεις.

Οριστικά γίνεται αποδεκτή επίσης η ενιαιοποίηση όλων των ταμείων κύριας ασφάλισης στον ΕΦΚΑ.

Επικυρώνεται η δημιουργία της προσωπικής διαφοράς, που αποτελεί μία ακόμα περικοπή της κύριας σύνταξης για τη συντριπτική πλειοψηφία των συνταξιούχων.

Οριστικοποιούνται επίσης ειδικές περικοπές, όπως των 13ης και 14ης σύνταξης, του ΕΚΑΣ, ενώ μονιμοποιούνται οι αυξημένες και νέες εισφορές υπέρ του ΑΚΑΓΕ και του ΕΟΠΥΥ (και από τους μισθούς εργαζομένων). Και βέβαια επικυρώνονται οριστικά οι σφαγιαστικές περικοπές στις κύριες συντάξεις των ασφαλισμένων μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4387/16.

Συνολικά μπορούμε να θεωρήσουμε πως οι αποφάσεις του ΣτΕ κινούνται στην κατεύθυνση της υπεράσπισης της γενικότερης πολιτικής νια ασφαλιστικό σύστημα στα πλαίσια των κατευθύνσεων της ΕΕ, της συνολικότερης ελάφρυνσης του κρατικού προϋπολογισμού από το βάρος των ασφαλιστικών υποχρεώσεων (εθνικό συμφέρον, δημοσιονομικό όφελος), της τήρησης των δεσμεύσεων του κράτους με τους δανειστές (μνημόνια).

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι, μόλις λίγες μέρες μετά την δημοσίευση των αποφάσεων, βγήκε η διορισμένη από την κυβέρνηση «ομάδα εργασίας» εξειδικευμένων (την οποία μνημονεύει το ΣτΕ στις αποφάσεις του) να προτείνει τη μετατροπή του ΕΤΕΑΕΠ σε επαγγελματικό ταμείο «επικουρικής σύνταξης». (ανάλυση των προτάσεων γίνεται σε άλλο άρθρο). Αυτές οι παρεμβάσεις διευκολύνουν την κυβέρνηση να προωθήσει την εξαγγελθείσα δημιουργία του δεύτερου πυλώνα με τον μετασχηματισμό του ΕΤΕΑΕΠ σε ιδιωτικού χαρακτήρα επαγγελματικό ταμείο και την μετατροπή της επικουρικής σύνταξης σε μέρισμα ή απόδοση επενδυτικών προϊόντων των ασφαλιστικών εταιριών ή του ίδιου του ΕΤΕΑΕΠ. Η δημιουργία επαγγελματικών ταμείων προβλέπεται στο ν. Ρέππα. Και ήδη ο Υπουργός Εργασίας Γ. Βρούτσης δήλωσε πως «προετοιμαζόμαστε μεθοδικά, ώστε να οικοδομήσουμε πάνω στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης ένα δίκαιο, βιώσιμο και ανταποδοτικό ασφαλιστικό σύστημα».

Εκτίμηση ΙΙ). Όσον αφορά τις κυβερνητικές πολιτικές που μέχρι σήμερα έχουν θεσμοθετηθεί και ολοκληρώθηκαν με το ν. 4387/16 στις αποφάσεις:

1. Ιδιαίτερα τονίζεται, πως η κατάθεση αναλογιστικών μελετών από την Εθνική Αναλογιστική Αρχή (απόφαση 1889/2019 εδάφιο Α παρ. α σελ. 1), που θα πιστοποιούν τη βιωσιμότητα του όποιου νέου ασφαλιστικού συστήματος για κύριες και επικουρικές συντάξεις και των αντίστοιχων φορέων απόδοσής τους (ΕΦΚΑ και ΕΤΕΑΕΠ), είναι απαραίτητος όρος για την συνταγματικότητα των νομοθετημάτων.

Μάλιστα επισημαίνεται πως η εφαρμογή των νέων συστημάτων πρέπει να εξασφαλίζει
(α) την ασφαλιστική κάλυψη όλου του πληθυσμού βραχυπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα (απόφαση 1889/2019 εδάφιο Α παρ. α σελίδα 1 και 1891/2019 εδάφιο Δ παρ α σελ. 2) και
(β) δύο φορές επαναλαμβάνεται στην απόφαση 1891/2019 στο εδάφιο Ε σελ. 5 και Ε παρ. α σελ. 6, πως η ψήφιση νέου νόμου πρέπει να συνοδεύεται από ειδική μελέτη «σοφών», που να τεκμηριώνει κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, πως «οι νέες παροχές θα εξασφαλίζουν στο συνταξιούχο αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης όσο το δυνατό εγγύτερο προς εκείνο που είχε κατά τον εργασιακό του βίο».

2. Η απόφαση 1890/2019 εδάφιο Α σελ 1 και 2 επικυρώνει και μονιμοποιεί όλες τις αντιασφαλιστικές ρυθμίσεις και μέτρα που προβλέπονται σε όλους τους προηγούμενους νόμους για τις συντάξεις (κύριες και επικουρικές), ξεκινώντας από το νόμο Ρέππα επί κυβέρνησης Σημίτη μέχρι και τον 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου). Για να δικαιολογήσει τις αποφάσεις αυτές, το ΣτΕ αποδέχεται τα δικαιολογητικά επιχειρήματα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (και των προηγούμενων) περί:
(α) της ανάγκη τήρησης της «δέσμευσης που η ελληνική κυβέρνηση ανέλαβε στα πλαίσια του Μνημονίου του ΕΜΣ…» (απόφαση 1890/2019 εδάφιο Α σελ.1),
(β) την ανάγκη «διατήρησης της βιωσιμότητας του συστήματος» (σελ. 2),
(γ) του μοιράσματος των βαρών για το σκοπό της βιωσιμότητας του συστήματος αυτού και στους νυν συνταξιούχους, για λόγους «κοινωνικής δικαιοσύνης και διαγενεακής» ισότητας και αλληλεγγύης» (σελ. 2)
(δ) «τη συγκράτηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης για την επίτευξη της βιωσιμότητας.» (επίσης σελ. 2). Στη βάση αυτή το ΣτΕ αποδέχτηκε την κατάργηση των δικών του αποφάσεων 2287- 2288/2015 από το ν. 4387/16, που έκριναν αντισυνταγματικές τις περικοπές των νόμων 4051 και 4093/2012.
Έτσι αποφαίνεται πως ήταν σωστή η θεώρηση σαν βάση επανυπολογισμού των κύριων και επικουρικών συντάξεων, το ποσό που είχε διαμορφωθεί με τις περικοπές των νόμων αυτών στις 31.12.2014 (απόφαση 1890/2019 εδάφιο Α σελίδα 1 και 2). Το συγκεκριμένο σκέλος αυτής της απόφασης είναι το καθοριστικότερο, όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του ν. 4387/16, που ενσωματώνει όλες τις περικοπές που έγιναν από τις προηγούμενες κυβερνήσεις.

3. Για τις κύριες.

(α) Η απόφαση 1891/2019 εδάφιο Α σελ. 1 επίσης κρίνει πως «αιτιολογείται επαρκώς η επιλογή σαν βάση επανυπολογισμού τους το ύψος που είχε διαμορφωθεί στις 31.12.2014»,

(β) επιδέχεται πως η αναλογιστική μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής (για τις κύριες συντάξεις) τεκμηρίωνε την βιωσιμότητα του ΕΦΚΑ με τον. 4387/16 (εδάφιο Δ- σημείο β σελ.3 και 4),

(γ) αποδέχεται όλα τα δικαιολογητικά επιχειρήματα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ (πλήθος παθογενειών, δημογραφική γήρανση, ανεργία και κρίση, σχέση ασφαλισμένων-συνταξιούχων κλπ (σελ 4)).
Αντίθετα η απόφαση 1891/2019 στο εδάφιο ΣΤ σελ. 8 απορρίπτει τα νέα ποσοστά αναπλήρωσης του ανταποδοτικού μέρους των κύριων συντάξεων σαν «ιδιαιτέρως χαμηλά» και αναντίστοιχα με τους μισθούς μελλοντικών και ήδη συνταξιούχων (κατώτερα του 48,6% των συντάξιμων μισθών), αλλά και σε σχέση με τις καταβληθείσες εισφορές, εφ’ όσον «παραβιάζουν την αρχή της ανταποδοτικότητας» και επίσης «παραβιάζουν την αρχή της ισότητας», αφού μεταχειρίζονται ισότιμα ή ανισότιμα ανάλογα ασφαλισμένους που έχουν τις ίδιες ή διαφορετικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.

Σημείωση 1. Στην περίπτωση αυτή θα περιμένουμε τις διορθωτικές κινήσεις της κυβέρνησης (ποιο ποσοστό αναπλήρωσης θα ορίσει πάνω από το 48,6%), για να μετρήσουμε τι αποτελέσματα προς όφελος χιλιάδων συναδέλφων θα αποφέρουν οι συγκεκριμένες διορθώσεις στον επανυπολογισμό των κύριων συντάξεών τους.

4.    Για τις επικουρικές. Οι αποφάσεις βάζουν δύο σκεφτικά.
(α) η 1889/2019 στο εδάφιο Α σελ. 1 θεωρεί την διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 96 του 4387/16 για τις παροχές του ΕΤΕΑ (μετέπειτα ΕΤΕΑΕΠ) αντισυνταγματική, γιατί δεν υπήρξε αναλογιστική μελέτη, που να πιστοποιεί την βιωσιμότητα του ΕΤΕΑΕΠ. Κατά συνέπεια θεωρείται άκυρος ο τρόπος υπολογισμού των νέων επικουρικών και επανυπολογισμού των παλιών (στο ίδιο παρ. β σελ. 3), που εφαρμόστηκε με την έκδοση της 23123/785/7.6.2016 απόφασης του υφυπουργού Εργασίας.

Σημείωση 2. Στο σημείο αυτό να πάρουμε υπ’ όψη μας πως αυτό το σκέλος

(α) μπορεί να είναι και επικίνδυνο, να οδηγήσει στην απόδοση μικρότερων επικουρικών, εφ’ όσον επικαλείται το ότι «δεν υπήρξε αναλογιστική μελέτη, που να τεκμηριώνει τη βιωσιμότητα του ΕΤΕΑΕΠ, εν όψει του νέου τρόπου υπολογισμού των νέων επικουρικών συντάξεων και του επανυπολογισμού των χορηγούμενων, συνυπολογίζοντας και τον αυτόματο μηχανισμό εξισορρόπησης (κόφτη)…».

Δηλαδή ίσως να εννοεί πως, αν οι αναλογιστικές μελέτες που θα πρέπει να φτιαχτούν, αποδείχνουν πως το ΕΤΕΑΕΠ δεν είναι βιώσιμο και με τις νέες πετσοκομμένες συντάξεις και με την ενεργοποίηση του κόφτη, τότε θα χρειαστεί να ληφθούν νέα μέτρα για τις επικουρικές. Αυτό, αν σωστά το εκτιμάμε έτσι, διευκολύνει περισσότερο την κυβέρνηση για τις νέες ανατροπές που ετοιμάζει, όπως αναφέρεται και στην εκτίμηση (Ι).

(β) ακυρώνει σαν αντισυνταγματική την διάταξη του 4387/16 (και τη σχετική 25909/470/7.6.2016 υπουργική απόφαση) με την οποία, σαν βάση αναπροσαρμογής των επικουρικών, πάρθηκε υπ’ όψη το ύψος των κύριων συντάξεων, με το αιτιολογικό πως οι δυο συντάξεις είναι αυτοτελείς, για τις οποίες ο ασφαλισμένος κατέβαλε ξεχωριστές εισφορές (απόφαση 1890/2019 εδάφιο Ε σελ. 4) και κατά συνέπεια δεν μπορεί το ύψος της επικουρικής να εξαρτιέται από εκείνο της κύριας. Στην ίδια βάση απορρίπτει το πλαφόν του αθροίσματος κύριας και επικουρικής των 1300 ευρώ μετά την αναπροσαρμογή της δεύτερης.

Σημείωση 3. Για τις δύο αυτές περιπτώσεις επίσης χρειάζεται να περιμένουμε τις διορθωτικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης και όσον αφορά στη βάση αναπροσαρμογής και όσον αφορά στο όριο των 1300 ευρώ, για να εξειδικεύσουμε ποια οφέλη υπέρ των χιλιάδων συναδέλφων θα αποδώσουν οι διορθώσεις αυτές. Ακόμα να συμπεριλάβουμε και την περίπτωση των επικουρικών του ΙΚΑ, που σφαγιάστηκαν με την εφαρμογή του τελείως αυθαίρετου τρόπου επανυπολογισμού τους και κατά παράβαση του ν. 4387/16.

Τέλος όσον αφορά τις περιπτώσεις των σημειώσεων 1 και 3 οι αποφάσεις του ΣτΕ προνοούν στις τελευταίες παραγράφους τους , πως «για λόγους δημοσίου συμφέροντος», η τακτοποίηση των όποιων αποτελεσμάτων προς όφελος ομάδων συνταξιούχων προκύψουν με τη διόρθωση των αντισυνταγματικών μέτρων, θα επέλθει από (μετά) τη δημοσίευση των αποφάσεων (4 Οκτώβρη 2019). Αυτή η πρόνοια αποκλείει την απόδοση αναδρομικών, δίνοντας το δικαίωμα στην κυβέρνηση να την αρνηθεί. Έτσι μπαίνει οριστικό τέλος στην υπόθεση «διεκδίκηση αναδρομικών με δικαστικές διαδικασίες».
Επισημαίνουμε όμως πως για την διόρθωση των ρυθμίσεων του 4387/16 για τις επικουρικές, που θεωρούνται αντισυνταγματικές, η κυβέρνηση μπορεί να καταθέσει νομοσχέδιο με τις ίδιες ακριβώς ρυθμίσεις, που όμως θα συνοδεύεται από αναλογιστική μελέτη, η οποία θα επιβεβαιώνει πως αυτές οι ρυθμίσεις του 4387/16 είναι πλέον συνταγματικές, αφού με αυτές εξασφαλίστηκε η βιωσιμότητα του συστήματος, βάζοντας έτσι στον πάγο τις όποιες ελπίδες για διόρθωσή τους προς όφελος των συνταξιούχων. Στη βάση αυτών ο υφυπουργός Μηταράκης δήλωσε πως «αν μετά το νόμο (που θα ψηφίσει η κυβέρνηση) προκύψουν οφειλόμενα προς τους δικαιούχους, αυτά θα αποδοθούν σε όλους χωρίς αιτήσεις και αγωγές».

5. Όσον αφορά στην κάλυψη των πιθανών ελλειμμάτων του ΕΦΚΑ και του ΕΤΕΑΕΠ από τον κρατικό προϋπολογισμό το ΣτΕ διατυπώνει δυο διαφορετικά σκεφτικά.

Για μεν τις κύριες συντάξεις θεωρεί πως διατηρείται (και με τον νόμο 4387/16) η υποχρέωση του κράτους να καλύπτει όχι μόνο την «εθνική σύνταξη», αλλά και τα ελλείμματα λόγω του ανταποδοτικού σκέλους τους (απόφαση 1891/2019 σελ. 1 εδάφιο Γ).

Για τις επικουρικές η απόφαση 1889/2019, ενώ επαναλαμβάνει πως το κράτος πρέπει να καλύψει τυχόν ελλείμματα, εφ’ όσον η επικουρική ασφάλιση καθιερώνεται με το νόμο 4387/16 σαν υποχρεωτική και όχι προαιρετική, δηλώνει πως η κάλυψη αυτή θα πρέπει να δοθεί, μόνο εφ’ όσον η ενεργοποίηση του κόφτη (αυτόματος μηχανισμός εξισορροπήσεως) δεν αποδώσει τα απαιτούμενα αποτελέσματα (εδάφιο Β σελίδα 6).

Όμως έτσι κι αλλιώς για κάθε περίπτωση ισχύει η προϋπόθεση, που το ΣτΕ αναφέρει για τήρηση των δεσμεύσεων της χώρας για τα δημοσιονομικά. Δηλαδή η κάλυψη των όποιων ελλειμμάτων δεν μπορεί να παραβιάζει τις δεσμεύσεις αυτές. Το κράτος θα καλύπτει το ύψος των ελλειμμάτων, για το οποίο θα υπάρχει δημοσιονομικό περιθώριο και μόνο.

Σημείωση 4. Σε σχέση με το παραπάνω στο νόμο 4387/16 άρθρο 14 παρ. 4 υπάρχει η εξής πρόβλεψη: Από την 1.1.2017 και ανά τριετία, η Εθνική Αναλογιστική Αρχή εκπονεί υποχρεωτικά αναλογιστικές μελέτες, οι οποίες επικυρώνονται από την Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αντικείμενο τη συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξης της εθνικής συνταξιοδοτικής δαπάνης. Με ειδικό νόμο ανακαθορίζονται οι συντάξεις με στόχο τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος.
Το ύψος των ανωτέρω δαπανών για την εθνική, την ανταποδοτική και την επικουρική σύνταξη, προβαλλόμενο έως το έτος 2060, δεν πρέπει να υπερβαίνει το περιθώριο αύξησης των 2,5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ (κατ’ έτος), με έτος αναφοράς το 2009. Το ΑΕΠ το 2009 ήταν 237,5 δισεκατομμύρια ευρώ, το όριο 2,5% είναι περίπου 6 δισεκατομμύρια. Άρα η δαπάνη δεν πρέπει να ξεπερνά αυτό το ποσό.

Σημείωση 5. Στην ίδια λογική ίσως μπορεί να λειτουργήσει η πρόταση της ΝΔ να κατοχυρωθεί και συνταγματικά το «κατώτερο ελάχιστο εισόδημα», να σχετίζεται με τη πρόνοια να καλύπτεται μόνο η «εθνική σύνταξη», που βέβαια θα την ορίσει στο ύψος αυτού του ελάχιστου εισοδήματος, ενώ θα απαγορεύει και την αύξησή του. Κάπως όπως με την συνταγματική ρύθμιση που πέρασαν ΝΔ- ΠΑΣΟΚ και διατήρησε ο ΣΥΡΙΖΑ, που απαγορεύει την μονιμοποίηση υπαλλήλων του δημοσίου, οι οποίοι δουλεύουν για χρόνια με συμβάσεις μερικής απασχόλησης, μπλοκάκια, εργολαβικά κ.α.

Αναδημοσίευση άρθρου:

Εφημ. Πανσυνταξιουχικός Αγώνας, τ.446, Νοε.2019